Budynek, zaprojektowany przez Foster + Partners, charakteryzuje się unikalną formą – pięć smukłych, stalowych skrzydeł wyrasta ponad masywny kopiec mieszczący ekspozycje. Ich kształt pełni podwójną funkcję: upamiętnia pasję szejka Zayeda do sokolnictwa oraz odpowiada na uwarunkowania klimatyczne, wykorzystując naturalną wentylację jako główny element systemu chłodzenia.
Norman Foster podkreśla, że projekt od początku miał być manifestem myślenia o zrównoważonym rozwoju. Skrzydła działają jak kominy termiczne – ciepłe powietrze unosi się ku górze i jest zasysane z przestrzeni wspólnych, podczas gdy schłodzone wcześniej powietrze trafia do wnętrza przez podziemne kanały. Dzięki temu monumentalna bryła efektywnie radzi sobie z pustynnymi upałami, jednocześnie pozostając symbolem inspiracji czerpanych z natury i kultury Emiratów.
Główną rolą instytucji jest przechowywanie dziedzictwa ZEA i zaprezentowanie procesu kształtowania się państwa od najdawniejszych śladów osadniczych, przez rozwój społeczeństwa, aż po współczesność. Jak zaznacza Mohamed Khalifa Al Mubarak, przewodniczący Departamentu Kultury i Turystyki, muzeum ma tworzyć przestrzeń, w której kolejne pokolenia będą poznawać wartości istotne dla założycieli kraju: jedność, pokorę, otwartość oraz szacunek wobec przeszłości.
Centralnym punktem jest wypełnione naturalnym światłem atrium Al Liwan – miejsce spotkań, występów i orientacji zwiedzających. Nad nim zawieszono cztery kapsułowe galerie zapewniające stabilne warunki dla delikatnych eksponatów. Wnętrza są doświetlane przez trójwarstwowe szkło z drobną siatką ograniczającą nadmiar światła, a świetliki z technologią elektrochromową dostosowują się do natężenia promieniowania słonecznego.
Konstrukcja kopca, w którym znajdują się pozostałe galerie oraz przestrzenie czasowych wystaw, chroni wnętrze przed ekstremalnymi temperaturami. Fasetowane panele zewnętrzne nawiązują w swojej fakturze do geologii ZEA, a kolorystyka wykończenia zarówno na zewnątrz, jak i wewnątrz odzwierciedla ciepły odcień piasku charakterystyczny dla wyspy Saadiyat.
Otoczenie budynku tworzy ogród Al Masar, zaprojektowany jako przestrzeń społeczna z dostępem do natury. To hołd dla szejka Zayeda, który traktował ochronę środowiska jako fundament swojej wizji rozwoju kraju. Zwiedzający mogą skorzystać z zacienionych ścieżek prowadzących na punkt widokowy u podstawy skrzydeł, skąd rozpościera się panorama wybrzeża.
Zespół projektowy podkreśla, że realizacja muzeum była efektem ścisłej współpracy z Departamentem Kultury i Turystyki Abu Zabi. Jak zauważa Gerard Evenden, kierujący studiem Foster + Partners, przedsięwzięcie pozwoliło firmie wdrożyć w praktyce idee rozwijane przez lata w obszarze architektury ekologicznej i energooszczędnej, jednocześnie opierając się na wiedzy ekspertów doskonale znających realia regionu.
